YÖRESEL YEMEKLER

Yöresel Yemekler

A- ÇORBALAR

1-Ayran Asi: Aynan asi, Ramazanda, iftar sofralarinda 30 gün süre ile bas kösede yerini alir. Ramazan aylari disindada pisirilir. Diger yörelerde adi yogurt çorbasi olan bu çorbaya Erzurum'da ayran asi denir. Bir ölçek gendime (aslik) iyice pisirilir. Baska bir kapta hazirlanan ve içine birazcik un katilan yogurt (buna urva denir) gendime ile karistirilarak ates üzerine konur. Kaynayincaya kadar karistirilir. Diger tarafta hazirlanan köfteler içine katilir.As otu dene ve Erzurum'da yetisen maydanoz türü çok güzel bir ot ilave edilir. Bir tavaya bir bas sogan dogranir.Tereyaginda pembelesinceye kadar kizartilir (buna sohariç) denir. Çorbanin üzerine dökülür ve sicak sicak servis yapilir. Ayran asi yogurtla yapildigi gibi yayik ayranindan yapilirsa eger tadina doyum olmaz.

2-Kesme Asi: Açilan yufkalar eriste gibi kesilir ve bir bez üzerine serilir. Diger taraftan bir ölçek mercimek pisirilir. Pisen mercimegin üzerine kesilmis olan hamur ilave edilir, suyu ayarlanir. 15-20 dakika kaynadiktan sonra atesten indirilir. Bir tavada bir bas sogan tereyaginda pembelesinceye kadar kavrulur ve tencerenin içine dökülür.Çorbaya tat vermesi için "tarhim" denilen güzel kokulu bir ot katilir. Sicak sicak servis yapilir. Tarhin yesil olarak ta kullanildigi gibi kurutularak da kullanilir.

3-Herle Asi: Bir miktar un tereyaginda iyice kavrulur, üzerine bir miktar su konur ve devamli karistirilir. 15-20 dakika kaynatilir ve sicak sicak içilir. Bu çorba bilhassa kis aylarinda yapilir. Hastalara herle çorbasi içirilerek terletilir ve sifaya kavusmalari saglanir.

B-BÖREKLER VE MANTILAR

1-Su Böregi: Yurdumuzun hemen hemen her yöresinde su böregi olarak bilinmektedir. Yalniz Erzurum'da yapilan su böreginin ayri bir özelligi vardir. Börek hamuruna, her künde (parçaya) bir yumurta isabet edecek edecek sekilde kirilir. Hamur kuvvetlice en az yarim saat yogrulur. Yufkalar tepsinin büyüklügüne göre açilir. Yufkanin ince olmasi böregin tadi yönünden önemlidir. Tepsinin alti yaglanir, açilan ilk yufka haslanmadan tepsinin altina serilir. Yufkalar kaynayan suya atilir ve bir dakika bekletilir. Sicak sudan çikan hamur soguk su tenceresine atilir. Oradan çikan yufkalar kuru bir bezle suyu alindiktan sonra tepsiye serilir. Serilen yufkalarin arasina eritilmis yag gezdirilir.Yufkalarin yarisi serildikten sonra tepsiye bol civil peynir ( tel peynir ) ve maydanoz serpistirilir. Geri kalan yufkalar haslanarak ve aralari yaglanarak tepsiye yerlestirilir. En üste konan yufka haslanmaz. Bilahare ocak üstünde yavas yavas kizartilir. Bir yüzü kizartildiktan sonra ters yüz yapilarak diger yüzüde ayni sekilde kizartilir. Sicak sicak servis yapilir.

2- TANDIR KETESI: Bol tereyagla hazirlanan hamur eksidikten sonra arasina unla hazirlanan iç konulur tandirda kizartilir. Tandir ketesinin hamurundan içsiz olarak yapilan ve "Gugul" denilen çörekte yapilir.Ekmek hamurundan büyük somunlar tandirda kizartilir, içi ufalanarak "Babiko" denilen tereyagi ve balla yenen bir yemekte yapilmaktadir. Bunun yaninda yufkanin kizartilip yaglanarak katlanip bal ile yenilen seklide vardir.

3- SINI KETESI: 2 ölçü yag, 1 ölçü su, bir tutam tuzla hazirlanan hamur bir saat dinlendirilir. Nisastayla incecik açilan yufkanin üzeri erimis yagla yaglanir. Baska bir kapta yag eritilir ve içine un ilave edilerek kavrulur. Bu kavrular iç kenarlarindan katlanan yaglanmis yufkanin arasina konulur dört ucu bohça seklinde üst üste getirilir. Üzeri yumurtalanir firinda kizartilir.

4-Tatar Böregi: Hamur iyice yogrulduktan sonra yufka açilir. Yufkalar börek yufkasi gibi degil biraz kalindir. Açilan yufkalar parçalara bölünür. Bu parçalar üçgen seklinde küçük küçük parçalara ayrilir. Kaynayan suya atilir, haslanir. Suyu süzüldükten sonra tepsiye alinir, üzerine bol sarimsakli yogurt ve kizgin tereyagi dökülür.Bunun üzerine zevke göre, ya kavrulmus kiyma veya küçük küçük dogranmis ve tereyaginda pembelesinceye kadar kavrulmus sogan dökülür. sicak olarak yenir.

5-Hingel: Yurdumuzun her yöresinde manti olarak bilinmekte ve yenilmektedir. Erzurum'da hingel (manti) sulu ve susuz olarak iki sekilde pisirilmektedir.

A-Susuz Hingel: Hamur iyice hasillanir. Yufka seklinde açilir, kesilir içine evvelce hazirlanmis kiyma konur. Yarim daire veya bohça seklinde kapatilir. Kaynamakta olan suyun içine atilir ve haslanir. Pistikten sonra suyu süzülür. Genis bir tepsiye alinir. Üzerine sarimsakli bol yogurt ve kizdirilmis tereyagi dökülerek yenir.

B-Sulu Hingel: Hazirlanisi aynen susuz hingel gibidir. Haslama suyu dökülmez, bol salça ve bir miktar tereyagi konur. Suyu ile birlikte tepsiye dökülür. Üzerine sarimsakli yogurt , kizdirilmis tereyagi ve salça dökülerek servis yapilir.

C-SEBZE YEMEKLERI VE PANCARLAR

1-Çiris Pancari: Çiris ilkbaharin bitimi ile, yazin baslangiç aylarinda yetisen ve yapraklari zambaga benzeyen, yabani bir bitkidir. Her Erzurumlu senede bir kere çiris pancari yer. Ciris pancarinin sifali olduguna inanilir. Kavurma ile pisirildiginde tadina doyum olmaz. Parça etle de pisirilir. Pisirme isleme aynen ispanakta oldugu gibidir. Çiris kurutularak çiris unu elde edilir, zamk ve tutkal yerine yapistirici olarak kullanilir.

2-Çortutu Pancari: Salgam tursusu Erzurum'da çok meshurdur. Salgamlar, ilk önce daire daire, sonra küçük parmak kalinligin da ve boyunda kesilerek, küplere tursu kurulur. Tursuya koku vermesi içinde içine reyhan katilir.Tursu olduktan sonra çortutu pancari yapilir. Bir miktar salgam tursusuna, bir ölçek pirinç veya bulgur katilir, ayrica parça et veya kavurma ile pisirilir. Salgam tursusuna "çortutu" tursusundan yapilan bu pancara da "çortutu pancari" denir. Bilhassa kis aylarinda yapilir.

3-Salgam Çirtmasi: Salgam ilk önce daire seklinde sonra da bu daireler parmak kalinliginda uzun uzun kesilir ve haslanir.Suyu süzülür. Haslanmis salgama evvelce hazirlanmis ve pisirilmis yagli kiyma, biraz tereyagi ilave edilerek bir tavada karistirilir.Üze rine baharat (karabiber vs) dökülerek sicak sicak yenir.

4-Çeç Pancari: Salgamin yesil saplarina "çeç" denir. Içine bulgur veya pirinç katilarak, ispanak gibi parça et veya kavurma ile pisirilir. Üzerine sarimsakli yogurt dökülür yenir.

5-Çasir Kavurmasi: Çasir,çiris gibi daglarda yetisen buruk bur tadi olan yabani bir bitkidir.Çasir yenildigi gibi,patates haslama
siyla karistirilip tereyaginda kavrularak da yenir.Bunun disinda çasir haslanir, haslanan çasir un ve yumurtaya batirilarak yagda kizartilir, buna çasir kizartmasi denir. Erzurumlu yilda en az bir defa çasir yer. Sifali olduguna inanilir.

6-Borani: Patatesin her türlü yemegi yapilir. Boranide bunlardan biridir. Patates haslanir, kabuklari soyulur ve bir tepsiye dog-
ranir. Üzerine bol sarimsakli yogurt ve kizdirilmis tereyagi dökülür, sicak olarak yenir.

D-HASILLAR VE KUYMAKLAR
Hasillar; un hasili ve pit pit hasili olmak üzere iki türlü yapilir.
1-Un Hasili: Bir ölçek un , su ile karistirilir ve ates üzerine konur. Kati bir kivam alincaya kadar karistirilarak pisirilir. Bir tepsiye alinir, ortasi çukurlastirilir ve bu çukura erimis tereyagi ve bal doldurulur. Kasikla alinan hamur yag ve karisimina batirilarak yenilir.

2-Pit Pit Hasili: Çok ince bulgur ve un karistirilir. Aynen un hasilindaki oldugu gibi pisirilir. Tereyagi bal karisimina batirilarak yenir.

3-Peynir Kuymagi: Tavada kizdirilmis tereyagina bir miktar taze civil peynir veya yagli peynir konur. Üzerine birkaç yumurta kirilir ve karistirilir. Peynirler tamamen eridikten sonra ocagin üzerinden alinir ve sicak sicak yenir.

4-Un Kaymagi: Bir ölçek un bir kapta sulandirilir. Bir tavaya bir miktar tereyagi konularak eritilir. Eriyen tereyagina hazirlanan un bulamaca yavas yavas karistirilarak dökülür. Un katilasip yag, yag, pisen hamurun üzerine çikincaya kadar ateste pisirilir.

E-TATLILAR

1-Kadayif Dolmasi: Kadayif, Ramazan'da 30 gün süre ile sofralarin eksilmez tatlisidir. Hatta sahurda bile taze taze kadayif kizartilir.Kadayifin sermesi yapildigi gibi, dolmasi da meshurdur.Güzel yapildigi takdirde tadina doyum olmaz.Yumusak tel kadayifin içine toz karistirilmis iç ceviz konularak,zeytin yagli dolma büyüklügünde sarilir.Kadayif dolmalari yumurtaya batirilarak tavadaki kizgin yaga atilir. Kizardiktan sonra tavadan alinir, seker balinin içine atilir. Oradan çikartilir, bal dökülerek servis edilir.

2-Pogaça: Pogaç, tandir olan evlerde ve bilhassa köylerde yapilir. Özel bir yemektir. Hamur börek gibi hazirlanir. Hamur tereyagi süt veya yogurt katilarak yogrulur ve bir siniye yayilir. Üzerine de bir sini kapatilarak tandira indirilir. Üstüne bol miktarda kor haline gelmis kül karisimi ates konur. Her iki yüzü kizardiktan sonra tandirdan çikarilir. Üzerine bol tereyagi ve bal serbeti
dökülerek sicak sicak yenir.

3-Hasita: Bilhassa dogum yapan kadinlara dogumun akabinde güç kazanmasi için yedirilir. Bir miktar nisasta iyice sulandirilir .Içine bol miktarda seker katilir. Bir tavada kizdirilmis tereyagina, hazirlanmis bu sivi dökülür, 1-2 dakika karistirilir ve yenir.

4-Keysefe: Malatya kaysisi, hosaf halinde pisirilir. Kaynatilarak suyu çekilir, üzerine tereyagi dökülür ve sicak sicak yenir.

5-Pestil Çullamasi:Tatli pestil ufak ufak dogranir,bir tavaya bir miktar tereyagi konularak eritilir.Pestiller tereyaginin bulundugu tavaya dökülür ve beklenir. Üzerine yumurta kirilir ve karistirilir, Sicak olarak da yenir.

6-Dut Çullamasi: Bir miktar dut yikanir bir kaba konur. Tereyaginda pisirilir. Pisirilme sekli aynen pestil çullamasindaki gibidir.

F-DIGER YEMEKLER

1-KIYMA: Orta yagli kiymanin içerisine sogan ilave edilerek rengi degisene kadar kavrulur. Içerisine salça, tuz, karabiber ilave edilir. Bir sahana alinan kiymanin üzerine ya tek tek yumurtalar kirilir yada çirpilarak üzerine dökülür. Yumurtalar istenilen kivama gelince atesten alinir, üzerine limon sikilarak ikram edilir. Ramazan ayinda kiymaya mutlaka pastirma ilave edilir, bazen da ispanakli hazirlanir.

2-Keleços: Sütün çok bol oldugu yaz aylarinda mayalanan yogurtlar torbalara doldurularak süzme yogurt haline gelir.Bilahare torbalardan çikarilan yogurt, topaklar haline getirilerek tepsiye dizilir ve kurutulur. Buna "kurut" denir. Kurumus olan bu yogurtlar torbalara konarak kisin yenilmek üzere evin münasip bir yerine asilir. Keleços yapmak için torbadan çikarilan kurutlar bir tencereye konulur.Üzerine yeterince sicak su dökülüp,bir müddet sonra kurut çözülmeye ve ayran haline gelmeye baslar.Tepsiye ekmek dogranir, ayran haline gelen kuruta sarimsak katilir ve bu ekmeklerin üzerine dökülür. Tereyagi dökülerek yenir.

3-Lalanga: Bir miktar patates haslanir ve soyulur. Haslanan patatesler püre haline gelene kadar yogrulur. Bir tavada tereyagi kizdirilir. Patates püresinden bir kasik alinir yumurtaya batirilir, kizdirilmis tereyagina atilir. Kizardiktan sonra sade yendigi gibi üzerine serbet dökülüp tatli olarak da yenilir.

4-Sile: Patates küçük küçük dogranir. Içine bir miktar bulgur katilir. Et kullanildigi gibi kavurma ile pisirildiginde daha lezzetli olur. Bu yemek daha çok kis aylarinda pisirilir.

G- KEBAP

CAG KEBABI

 

Malzemeler:
1 kuzu budu (yagsiz ve sinirsiz)
1 adet kuru sogan
100 gr. Yogurt
tuz karabiber
lavas ekmegi
domates, yesil biber

Hazirlanisi: Yagi ve siniri ayiklanmis kuzu budundan parmak kalinliginda yapraklar kesilir. Yogurt, tuz, karabiber ve yemeklik dogranmis sogan karistirilir ve etler hazirlanan bu terbiyenin içinde bir gün bekletilir. Terbiyelenen yaprak halindeki etler sise takilir ve yatay haldeyken ateste çevire çevire kizartilir. Pisen kisimlardan dönerde oldugu gibi ince bir tabaka seklinde parçalar kesilir ve Çag kebabina mahsus küçük sislere takilarak lavas ekmeginin üzerinde servis edilir. Ateste pismis biber, domates ve kuru sogan ile süslenir

 

 

Reklam | Webmaster | ©2006 Dikyar Köyü Kalkındırma Ve Yardımlaşma Derneği | Design by Imaj Dünyasi